Zanimljivosti

Istorija česme Karampana u Kotoru

Izvori Škurda i Gurdić, na dva suprotna dijela grada, nekada su snabdjevali kotorane vodom, kao i bunari u dvorištima i prilazima kuća koji su očuvani do danas.
Izvori Škurda i Gurdić, na dva suprotna dijela grada, nekada su snabdjevali kotorane vodom, kao i bunari u dvorištima i prilazima kuća koji su očuvani do danas.



U prošlosti Kotor se snabdjevao vodom sa izvora Škurda i Gurdić, kao i iz bunara u dvorištima i kućnim ulazima-portunima. U ovim plitkim bunarima voda je doticala iz brojnih podzemnih izvora i tokova koji se nalaze na strmoj stijeni brijega  Sveti Ivan i ravnog aluvijalnog prostora Starog grada. Grad je do početka 19. vijeka bio bez kanalizacije, tada je uvedena samo kišna kanalizacija, a po kućama zadržane suvozidne septičke jame – foše, što je dovelo do mješanja pijaće sa otpadnim vodama što je dovodilo do čestih epidemija koje su odnosile brojne živote stanovnika grada.

U obliku u kome je i dan danas, česma potiče  iz epohe baroka, s kraja 17. ili početka 18. vijeka . sudeći po izvanrednoj umjetničkoj obradi ograde od kovanog gvožđa, reket djelu  nekog od kovača, članova kovačkog ceha- bratovštine koja se pominje počevši od 14. vijeka. Česma je radila na principu jednostavne pumpe sa dva klipa, koji su povlačenjem dugačke ručice crpili vodu iz podzemnog bunara. Kada je 1917. godine uveden vodovod sa livenim cijevima povezan sa jednim izvorištem sa područja Grblja, Karampana je prestala biti u upotrebi sve do 1958. godine kada je spojena na novi vodovod iz rijeke Škurde. Tradicija okupljanja žena, peračica i vodonoša oko česme radi razmjene vijesti, ćakula i tračeva nastavljena je do danas, doduše u nešto izmjenjenoj formi, u obliku satiričnog lista “Karampana” koji izlazi jednom godišnje za vrijeme karnevalskih fešta.

Postoje mnoge priče o imenu Karampana. Po jednoj, ovaj naziv ukazuje na starinski objekat, šklopociju – nešto što škripi i stenje a daje slabe rezultate. Drugo objašnjenje se može vidjeti u Riječniku venecijanskog dijalekta: od 14. vijeka ovaj naziv se koristio za označavanje lanca javnih kuća organizovanih u jednoj opskurnoj četvrti Grada od laguna, u palati izumrle porodice Rampani. (na venecijanskom dijalektu: Ca’Rampani). Stoga ovaj termin u Veneciji označava javnu kuću uopšte. U bogatim fondovima kotorskog arhiva još uvijek nema potvrde o postojanju odjeljenja tog lanca javnih kuća, po čemu je ova česma možda i dobila ime. U svakom slučaju, kotorani su ponosni na svoju česmu i pjevaju joj:

Karampano, lijepo ti je ime,

Možemo se ponositi njime!



Komentari

0 Komentara
Ugrađene povratne informacije
Pogledaj sve komentare

Povezani članci


Pratite nas i putem iOS i Android aplikacije

Jadran Novi® 2022. All rights reserved. Made By


Adria Management Services

Home
Vijesti
Radio
Pretraga